Arşiv belgesi

Knesset Anayasa, Hukuk ve Adalet Komitesi, Yargı Seçimlerini Değiştiren Yasa Tasarısına 70.000 Değişikliği Onayladı

31 Ekim 2026

Knesset Anayasa, Hukuk ve Adalet Komitesi, yargıçların (Yüksek Mahkeme yargıçları dahil) atanmasından sorumlu olan Yargı Seçim Komitesi'nin bileşimini ve işleyişini temelden değiştirecek bir yasa tasarısına yaklaşık 70.000 değişiklik için oy kullandı. Temel Yasa: Yargı (4 No'lu Değişiklik) başlıklı tasarı, 26 Mart 2025'te Knesset'te 67-1 gibi ezici bir çoğunlukla kabul edildi; muhalefet partileri nihai oylamayı boykot etti.

Tasarıda önerilen temel değişiklikler, dokuz üyeli Yargı Seçim Komitesi'ndeki güç dengesini, hukuk çevrelerini temsil eden mevcut kurumlardan uzaklaştırıp Knesset'teki koalisyon ve muhalefet gruplarınca atanan üyelere kaydırmayı hedefliyor. Özellikle, İsrail Barolar Birliği'nden iki temsilcinin yerini, biri iktidar koalisyonu diğeri muhalefet tarafından seçilecek iki kamu temsilcisi alacak. Ayrıca koalisyon tarafından atanacak bir temsilci daha ekleniyor.

Bir diğer önemli hüküm, Yüksek Mahkeme yargıçlarının atanması için gereken çoğunluğu mevcut 7-2'den 5-4'e düşürüyor. Ancak muhalifler, revize edilen komite bileşiminde dokuz üyeden yalnızca ikisinin halihazırda görevde veya emekli yargıç olacağına dikkat çekiyor. Destekçiler ise yasada, herhangi bir atama için en az bir koalisyon ve bir muhalefet temsilcisinin onayının şart koşulması gibi güvenceler bulunduğunu savunuyor.

Yeni kurallar ayrıca, Yüksek Mahkeme'deki boşlukların en az bir yıl içinde doldurulamaması durumunda hızlandırılmış bir süreç öngörüyor. Bir hüküm ise yalnızca Ekim 2026'da planlanan bir sonraki Knesset seçimlerinden itibaren uygulanacak, böylece mevcut yasama döneminde önlem askıya alınmış olacak.

Adayları onaylayacak komite dokuz üyeden oluşuyor: hükümet ve koalisyondan beş bakan ve Knesset üyesi, bir muhalefet Knesset üyesi, Yüksek Mahkeme başkanı ve iki emekli yargıç. Tasarı, Yüksek Mahkeme atamaları için gereken oy çoğunluğunu 7'den 5'e düşürürken, yine de en az bir koalisyon ve bir muhalefet üyesinin oyunu şart koşuyor. Ayrıca, bir yıl içinde boşluk doldurulamazsa, hızlandırılmış süreçle bir aday atanacak.

Bu kurallar birlikte, atama sürecinde önemli bir değişimi ve hükümetin yargı denetimini azaltıp yasamaya daha fazla güç verme yönündeki tarihi adımını temsil ediyor. İsrail'in Temel Yasa: Yargı (4 No'lu Değişiklik) tasarısı, Haziran 2025'te Knesset'te üç oturum günü boyunca tartışıldı. Knesset'teki önceki bir oylamada tasarının ana hükümleri onaylanmıştı. 70.000 değişiklik önerisiyle yapılan bu oylama, yeni seçim sisteminin işleyişindeki teknik sorunları nihai hale getirmeyi amaçlıyordu.

Knesset Anayasa, Hukuk ve Adalet Komitesi, tartışmalı yargı reformu yasa tasarısının temel hükümlerini yakın zamanda 9-7 oyla onayladı. Geçen yıl Knesset'in kış oturumunda sunulan önlem, aylar süren tartışma ve değişikliklerin ardından gece geç saatlerde ikinci okumada kabul edildi.

Önerilen yasa, Yüksek Mahkeme ve diğer üst düzey yargı atamalarını yapan Yargı Seçim Komitesi'ni kökten değiştirecek. Hükümet ve muhalefet tarafından atanan komite temsilcilerinin sayısını artırıp aday seçme yetkisini güçlendiriyor. Yüksek Mahkeme başkanı komisyonda kalmaya devam etse de, muhaliflere göre toplam bileşim yargıçlardan siyasetçilere kayarak yargı bağımsızlığını tehlikeye atıyor.

Ancak iktidar koalisyonu, bu önlemi, "yargı oligarşisi" ve halktan kopuk bürokratların eline geçmiş mevcut sistem için gerekli bir düzeltme olarak sunuyor. "Reform demokrasiyi güçlendirir," 20 dakikalık kısa komite oturumunun ardından konuşan, "Knesset'teki yaygın kanı, mevcut sistemin sona ermesi gerektiği yönünde" dedi.

Daha önce 2018 ve 2020'de benzer yargısal yetki sınırlamaları üzerine şiddetli tartışmalar yaşanmış, her iki seferde de öneriler reddedilmişti. Ancak 2022'de iktidara gelen mevcut koalisyon hükümeti, reformu en öncelikli hedefi haline getirdi. Anayasa değişiklikleri, bir Knesset oturumunda üç okuma gerektiriyor ve Yüksek Mahkeme kararıyla ertelenebiliyor.