Anayasa Mahkemesi milletvekili dokunulmazlığı hükmünü iptal etti

09 Kasım 2026

Romanya Anayasa Mahkemesi, yasama dokunulmazlığı ile hesap verebilirlik arasındaki gerilimi ortaya koyarak, milletvekillerinin yargılanmasını önemli ölçüde engelleyen bir parlamento hükmünü iptal etti.

Geçen hafta verilen bu çığır açıcı kararla, 2018 Milletvekillerinin Statüsü Kanunu'nun, milletvekillerine tutuklama, gözaltı, kovuşturma ve disiplin cezalarına karşı geniş kapsamlı dokunulmazlık sağlayan temel hükümleri geçersiz kılındı. Mahkeme, itiraz edilen hükümlerin eşitlik, orantılılık ve kuvvetler ayrılığına ilişkin anayasal güvenceleri ihlal ettiğine hükmetti.

"Bu dava daha derin bir tartışmayı özetliyor: Yasama organı üyelerinin baskıya karşı özel korumaya ihtiyacı var mı, yoksa kontrolsüz parlamento ayrıcalığı hukukun üstünlüğünü baltalıyor mu?" diye açıkladı Alexandru Ioan Cuza Üniversitesi'nde Karşılaştırmalı Anayasa Hukuku Öğretim Üyesi Andrei Rusnac.

İptal edilen hükme göre, bir milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması için meclis üyelerinin üçte iki çoğunluğunun oyu gerekiyordu, bu da kovuşturmaları pratikte imkansız hale getiriyordu. Rusnac'ın belirttiği gibi, "Bu, bir devlet organının kendisini yargı denetiminden korumasına izin vererek anayasal bir dengesizlik yarattı."

Libertas Enstitüsü Başkan Yardımcısı Katalin Blucher, anayasa mahkemelerinin dokunulmazlık kararlarını incelediği diğer Avrupa sistemleriyle paralellikler kurdu. Örneğin Almanya'da Federal Anayasa Mahkemesi'ne parlamento dokunulmazlığı kararlarını incelemesi için başvurulabilir ve mahkemenin derhal karar vermesi gerekir.

Macaristan ve Polonya gibi diğer ülkelerde de anayasa mahkemeleri parlamento dokunulmazlığını incelemiş ancak milletvekilleri için belirli temel korumaları sürdürmüştür.

Mahkeme kararıyla belirlenen Romanya'daki temel süreç adımları:

• Parlamento, bir milletvekilinin dokunulmazlığını salt çoğunlukla kaldırmak için oy kullanır
• Milletvekilleri Meclisi veya Senato Adalet Komisyonları talebi inceler
• Genel kurul, dokunulmazlığın kaldırılması için basit çoğunlukla oy kullanır
• Dokunulmazlık kaldırıldıktan sonra normal ceza yargılama usulleri uygulanır
• Milletvekili yeniden göreve gelse bile dokunulmazlık kaldırılmış olarak kalır

Mahkeme kararı derhal yürürlüğe girer, ancak parlamento yasayı revize edebilir. Blucher, "Büyük olasılıkla, milletvekilleri için gerekli korumalar ile yargı sistemine karşı uygun hesap verebilirlik arasında daha iyi bir denge kuran yeni bir mevzuat göreceğiz" öngörüsünde bulundu.

Şimdilik, iptal kararı belirli milletvekillerinin eylemlerinin yeniden incelenmesinin önünü açıyor. Rusnac, "Daha önce dokunulmazlık hükümleri nedeniyle engellenen soruşturma ve kovuşturmalar görebiliriz" dedi. Mahkemenin bu kararı, yasama ve yargı organları arasındaki güçler dengesinde önemli bir yeniden düzenleme anlamına geliyor.